Vietnam'dan FOB, CFR veya CIF: kim öder, risk kimde?
Vietnam'dan yapılan sevkiyatlarda Incoterms 2020'ye göre FOB, CFR ve CIF: navlunu kim öder, risk nerede geçer, CIF sigortası neyi kapsar, teklif nasıl alınır.

Hamburg'daki bir baharat ithalatçısı CIF Hamburg şartıyla bir konteyner karabiber alıyor. Ho Chi Minh City'den çıktıktan iki hafta sonra gemi bir fırtınaya giriyor, konteynere deniz suyu doluyor ve çuvalların en alt sırası ıslak geliyor. İthalatçı önce satıcıyı arıyor. Şartta Hamburg yazıyordu, o halde mal Hamburg'a kadar satıcının sorunu değil miydi? Değildi. CIF'te risk, konteyner Vietnam'da gemiye yüklendiği anda ona geçmişti. Sonra satıcının belgelerle birlikte gönderdiği sigorta sertifikasını okuyor: Institute Cargo Clauses (C). Konteynere deniz suyu girmesi, bu teminatın saydığı rizikolar arasında yok.
Incoterms 2020'nin üç kuralında da risk satıcıdan alıcıya aynı anda geçer: mal yükleme limanında gemiye yüklendiğinde. Değişen, masrafı kimin ödediğidir. FOB'da deniz navlununu siz rezerve eder ve ödersiniz. CFR'de satıcı sizin limanınıza kadar navlunu öder. CIF'te satıcı navlunu öder ve ayrıca sizin lehinize asgari bir sigorta yaptırır. CFR veya CIF'ten sonra yazılan liman, satıcının masraflarının bittiği yeri gösterir, ama alıcılar onu çoğu zaman satıcının riskinin de bittiği yer olarak okur.
Kim öder, risk kimde
| FOB | CFR | CIF | |
|---|---|---|---|
| Şartta adı geçen liman | Vietnam'daki yükleme limanı | Sizin varış limanınız | Sizin varış limanınız |
| Vietnam'da ihracat gümrüklemesi | Satıcı | Satıcı | Satıcı |
| Gemiye yükleme | Satıcı | Satıcı | Satıcı |
| Riskin size geçtiği an | Yükleme limanında gemiye yüklendiğinde | Yükleme limanında gemiye yüklendiğinde | Yükleme limanında gemiye yüklendiğinde |
| Deniz navlununu rezerve eden ve ödeyen | Siz | Satıcı | Satıcı |
| Nakliyat sigortası | Size kalmış | Size kalmış | Satıcı sizin için asgari teminat alır |
| İthalat gümrüklemesi, vergi ve harçlar | Siz | Siz | Siz |
Navlun ve sigorta dışındaki tüm satırlar üç kuralda aynıdır. Bu nedenle bir C kuralında iki noktayı birbirinden ayırmak gerekir: riskin geçtiği nokta Vietnam'dadır, satıcının ödediği taşımanın bittiği nokta ise sizin limanınızdadır.
FOB: gemiyi siz seçersiniz
FOB bir siparişte fabrika malın ihracat gümrüklemesini yapar ve onu forwarder'ınızın rezerve ettiği gemiye yükler. Luason her ürünü FOB Ho Chi Minh City (Cat Lai), Vietnam olarak fiyatlandırır ve fiyat panosu bu FOB fiyatlarını tarihleriyle birlikte yayımlar.
Vietnam çıkışında iyi navlun fiyatları alan bir forwarder'ınız varsa, farklı menşeleri tek bir gemi programında birleştiriyorsanız ya da şirketiniz navlunu merkezi olarak satın alıyorsa FOB size uyar. Taşıyıcıyı, transit süreyi ve varıştaki serbest gün sayısını siz seçersiniz. FOB sipariş rehberi, bir FOB siparişini tekliften konşimentoya kadar adım adım anlatıyor, bu yüzden burada tekrarlamıyoruz.
Dikkat edilmesi gereken nokta şu: rezervasyonunuz gelmeden fabrika yükleme yapamaz. Geciken bir rezervasyon malı fabrikada bekletir, bu yüzden sözleşmedeki yükleme tarihine yetişecek kadar erken rezervasyon yapın.
CFR: navlunu satıcı öder, sigortayı siz yaptırırsınız
CFR (Cost and Freight, eski sözleşmelerde bazen C&F veya CNF olarak yazılır), sizin limanınıza kadar olan deniz navlununu ekler. Taşıma sözleşmesini satıcı yapar, gemi vardığında siz taşıyıcının acentesiyle muhatap olursunuz. Vietnam'da forwarder'ı olmayan ve olmasını da istemeyen bir alıcı için CFR en basit seçenektir.
İki konu sizde kalır. Birincisi sigorta: risk, Vietnam'daki yüklemeden itibaren yine sizindir ve satıcının bunu sigortalama yükümlülüğü yoktur. ICC'nin kural metni de CFR alıcısının bir miktar teminat almasının akıllıca olacağını söyler. İkincisi varış tarafı. Varış limanındaki terminal elleçleme, ordino ücretleri ve demuraj genellikle taşıyıcının yerel acentesi tarafından alıcıya (consignee) faturalanır. Bir CFR teklifini kendi forwarder'ınızın kapıya teslim fiyatıyla karşılaştırmadan önce, taşıyıcı hattın sizin limanınızda genellikle neleri faturaladığını gümrük müşavirinize sorun.
CIF: navlun artı asgari bir poliçe
CIF, CFR'ye sigortayı ekler. Incoterms 2020'ye göre satıcı, en az şu koşulları sağlayan bir nakliyat sigortası yaptırmalıdır:
- Institute Cargo Clauses (C) veya benzeri klozlara uygun olmalı,
- sözleşme fiyatı artı %10'u, yani fatura değerinin %110'unu kapsamalı,
- sözleşmenin para biriminde olmalı,
- tazminatı doğrudan sigortacıdan talep etmenize imkân vermeli.
2020 baskısı CIP'yi Institute Cargo Clauses (A) seviyesine çıkardı ama CIF'i (C)'de bıraktı, çünkü CIF çoğunlukla dökme emtia için kullanılır. Hamburg'daki ithalatçının sertifikasında (C) yazıyordu ve bu teminat büyük kazaların bir listesini kapsar. (A) teminatı ise istisnaları olan "tüm riskler" teminatıdır.
| Taşıma sırasındaki olay | (C) klozları | (B) klozları | (A) klozları |
|---|---|---|---|
| Yangın veya patlama | Kapsanır | Kapsanır | Kapsanır |
| Geminin karaya oturması, batması veya alabora olması | Kapsanır | Kapsanır | Kapsanır |
| Müşterek avarya fedakârlığı, denize atma | Kapsanır | Kapsanır | Kapsanır |
| Konteynere deniz veya nehir suyu girmesi | Kapsanmaz | Kapsanır | Kapsanır |
| Bir kolinin denize düşmesi veya yükleme sırasında düşürülmesi | Kapsanmaz | Kapsanır | Kapsanır |
| Hırsızlık, özensiz elleçleme, diğer kaza sonucu hasarlar | Kapsanmaz | Kapsanmaz | İstisna edilmedikçe kapsanır |
| Yetersiz ambalaj, malın kendi doğası, gecikme | İstisna | İstisna | İstisna |
Son satır gıda ürünleri için önemlidir. Üç kloz setinin üçü de yetersiz ambalajdan ya da malın doğasından kaynaklanan kayıpları istisna tutar, dolayısıyla fazla nemli yüklenen maldaki küf hiçbirinde sigorta tazminatı konusu olmaz. Orada sizi koruyan, sözleşmenizdeki nem sınırı ve yükleme öncesi gözetimdir.
CIF bir siparişte (A) teminatı istiyorsanız bunu teklif talebinizde belirtin. Taraflar anlaşırsa CIF'te daha geniş teminata izin verilir. Teminatı ve maliyetini teklifinizde teyit ederiz.

İllüstrasyon
Konteynerler hakkında bir not
FOB, CFR ve CIF'te satıcı, malı gemiye yükleyerek teslim eder. ICC'nin Incoterms 2020 açıklama notları, konteyner yükünün genellikle daha erken, bir konteyner terminalinde taşıyıcıya teslim edildiğine dikkat çeker ve bu durum için FCA, CPT veya CIP'yi önerir. Yine de konteyner ticaretinin büyük kısmı FOB, CFR ve CIF ile yürür, bizim tekliflerimiz de öyle.
Mühürlenmiş bir konteyner gemiye kaldırılmadan önce Cat Lai'deki sahada bekler. Bu üç kuralda konteyner beklerken risk hâlâ satıcıdadır, ama kutu mühürlendikten sonra hasarın ne zaman oluştuğunu kimse göremez ve bu konudaki bir anlaşmazlık her tazminat talebini yavaşlatır. Sigortacınızdan fabrikadan başlayan depodan depoya teminat isteyin, standart transit klozu buna izin verir. Böylece yolculuğun tamamı tek bir poliçe altında olur.
Luason her şartı nasıl fiyatlandırır
Teklif formunda ürünü, kaliteleri, ambalajı, tonajı ve Incoterm'i seçersiniz. FOB için başka bir şey gerekmez. CFR ve CIF için formdaki listeden bir varış limanı seçmeniz gerekir. Limanınız listede yoksa iletişim sayfasından bize yazın, o liman için de teklif verelim.
- FOB: e-posta adresinizi teyit ettiğiniz anda, fiyatı yayımlanmış her kalite için PDF teklif hemen gönderilir.
- CFR veya CIF: önce FOB teklifini alırsınız. Ardından satış ekibimiz limanınız için deniz navlununu alır ve CFR ya da CIF teklifini 24 saat içinde gönderir. CIF teklifinde belgeler arasında bir sigorta poliçesi yer alır.
Teklifinizdeki FOB fiyatı, navlun eklendiğinde değişmez. Ton başına CFR fiyatı, FOB fiyatı artı ton başına navlundur. CIF buna ton başına sigortayı da ekler. Taşıyıcılar navlunu konteyner başına fiyatlandırır, bu yüzden konteyner fiyatını konteynerin taşıdığı tonaja böleriz. Aynı kutu her üründe farklı bir ağırlık taşır, bu nedenle navlun hafif mallarda ton başına ağır mallardakinden daha fazla tutar:
| Ürün | 20ft başına ton | 40ft başına ton | Teklifin geçerlilik süresi |
|---|---|---|---|
| Kaju içi | 13 | 26 | 7 gün |
| Karabiber | 13 | 26 | 7 gün |
| Robusta kahve | 19 | 21 | 5 gün |
| Vietnam kasya tarçını | 8 | 18 | 7 gün |
| Yasemin pirinci | 25 | 27 | 3 gün |
| Kurutulmuş mango | 8 | 16 | 7 gün |
40ft'lik bir kutuya 16 ton kurutulmuş mango, aynı kutuya ise 27 ton yasemin pirinci sığar, dolayısıyla mangonun her tonu yaklaşık 1,7 kat daha fazla navlun taşır. Bir CFR teklifini forwarder'ınızın fiyatıyla karşılaştırıyorsanız konteyner fiyatını bu tonajlara bölün, böylece aynı şeyleri karşılaştırmış olursunuz. Sevkiyat sayfası aynı değerleri tipik transit sürelerle birlikte listeler.
CFR veya CIF teklifinde kontrol edilecek beş satır
İmzalamadan önce teklifi şu soruları aklınızda tutarak okuyun:
- Adı geçen liman. Yalnızca bir ülke değil, tahliye limanınız açıkça yazılmış mı (örneğin CIF Rotterdam)?
- Sigorta klozları. CIF'te sözleşmede (C) klozları mı, (A) klozları mı yazıyor? Hiçbir şey yazmıyorsa (C) kabul edin.
- Sigorta bedeli. USD cinsinden, faturanın en az %110'u.
- Varış masrafları. Limanınızdaki hangi masraflar navluna dahil, hangilerini taşıyıcının acentesi size faturalayacak?
- Teklif tarihi. CFR veya CIF fiyatındaki navlun, mal fiyatı gibi PDF'teki tarihe ve "Valid until" (geçerlilik) tarihine bağlıdır.
Bunlardan biri net değilse teklif e-postasını yanıtlayın, sözleşme hazırlanmadan önce yazılı olarak teyit edelim.
Sıkça sorulan sorular
CIF, riskin benim limanıma kadar satıcıda olduğu anlamına mı gelir?
Hayır. FOB, CFR ve CIF'in üçünde de risk, mal Vietnam'da gemiye yüklendiğinde size geçer. CIF yalnızca satıcının navlunu ödediği ve sizin için asgari sigorta yaptırdığı anlamına gelir.
CIF fiyatı hangi sigortayı içerir?
Incoterms 2020'ye göre en az Institute Cargo Clauses (C), sözleşme değerinin %110'u için ve sözleşmenin para biriminde. (A) klozları gibi daha geniş bir teminat kararlaştırılabilir. Teklif talebinizde isteyin, teklifte teyit edelim.
Vietnam'dan FOB mu yoksa CIF mi almalıyım?
Ho Chi Minh City çıkışında iyi fiyatlar alan, güvendiğiniz bir forwarder'ınız varsa FOB alın. Limanınıza teslim tek bir fiyat almayı tercih ediyorsanız CFR veya CIF alın. CFR'de yükü kendiniz sigortalayın.
CIF ithalat vergimi artırır mı?
AB'de genellikle hayır. Gümrük kıymeti, Incoterm ne olursa olsun AB sınırına kadar olan taşıma ve sigorta masraflarını içerir, yani FOB alıcısı bunları ithalatta zaten ekler. Amerika Birleşik Devletleri'nde vergiye tabi kıymet normalde uluslararası navlun ve sigortayı içermez. Ülkenizde nasıl uygulandığını gümrük müşaviriniz teyit eder.
CFR veya CIF fiyatını ne kadar hızlı alırım?
FOB teklifi e-posta adresinizi teyit eder etmez gelir. Limanınıza kadar navlunu içeren CFR veya CIF teklifi ise 24 saat içinde gelir.
Kaynaklar
- Milletlerarası Ticaret Odası (ICC), deniz ve iç su yolu taşımacılığı için Incoterms 2020 kuralları (FOB, CFR, CIF), açıklama notları ve A5 sigorta maddesi
- ICC Academy, CFR ve CIF Incoterms 2020 açıklaması
- ICC Academy, Incoterms 2020 ile 2010 karşılaştırması, CIF'te (C) klozları, CIP'nin (A) klozlarına yükseltilmesi
- Institute Cargo Clauses (A), (B) ve (C), 1/1/09 (CL382, CL383, CL384), Aviva'nın Cargo Clauses Booklet yayınında
- (EU) No 952/2013 sayılı Tüzük, Birlik Gümrük Kodu, madde 71(1)(e), gümrük kıymetinde taşıma ve sigorta masrafları
- ABD Gümrük ve Sınır Koruma Teşkilatı (U.S. Customs and Border Protection), What Every Member of the Trade Community Should Know About: Customs Value



