FOB fiyattan ithalat maliyeti nasıl hesaplanır?
Ton başına FOB fiyatını tablodan okuyun, kesin fiyatı PDF teklifte alın, sonra konteyner başına navlun, sigorta, gümrük vergisi, KDV ve liman giderini ekleyin.

İstanbul'daki bir atıştırmalık firmasının satın alma sorumlusu, Vietnam'dan yumuşak kurutulmuş mangoyu kısa listesine alıyor. Fiyat tablosunda bu sınıf, metrik ton başına USD cinsinden bir aralık olarak görünüyor. Aralığın üst ucunu 1.000'e bölüyor, sonucu şu an mal aldığı ithalatçının depoya teslim kilo fiyatının yanına yazıyor ve aradaki fark tedarikçi değiştirmeye değecek kadar büyük görünüyor. Finans direktörü tabloyu tek bir soruyla geri gönderiyor: Bir kilo, bizim depomuza girdiğinde kaça mal oluyor?
Bu rakamın adı depoya giriş maliyeti (landed cost). FOB fiyatı, malın ambalajlanmasını, ihracat gümrüklemesini ve Ho Chi Minh City (Cat Lai) limanında gemiye yüklenmesini kapsar. Sonrasındaki her şey bunun üzerine eklenir: deniz navlunu, sigorta, varış limanınızın masrafları, gümrük vergisi, gümrük müşaviri ve kapınıza kadar kamyon, ayrıca indirim konusu yapamıyorsanız ithalat KDV'si. Bu kalemlerin çoğu konteyner başına faturalanır. O yüzden hesabı konteynerin tamamı için yapın, kalemleri mal bedelinin üzerine ekleyin ve toplamı içerideki kiloya bölün.

İllüstrasyon
Ton başına, kilo başına, libre başına
Fiyat tablosundaki ve ürün sayfalarındaki fiyatların tamamı FOB Ho Chi Minh City (Cat Lai), Vietnam bazında ve metrik ton başına ABD doları (USD/MT) cinsindendir. Bir metrik ton 1.000 kg, yani yaklaşık 2.204,6 lb'dir. Dolayısıyla P USD/MT'lik bir fiyat kilo başına P ÷ 1.000, libre başına P ÷ 2.204,6 eder.
Kaju tablosunda bir tuzak var: W320 gibi bir sınıf adındaki sayı, bir libredeki kaju içi adedini (300 ila 320) gösterir. Bu sayı tanenin iriliğini anlatır, libre başına fiyatla bir ilgisi yoktur.
Tabloda ne görünür, PDF'te ne görünür
Tablodaki her satır bir aralık verir: gösterge FOB fiyatın alt ve üst ucu, yanında son güncelleme tarihi, değişim ve fiyat geçmişi grafiği. Her tablonun altındaki not, aralığın ambalaj ek ücretleri hariç olduğunu ve piyasayla birlikte değiştiğini belirtir. Tablo bu haliyle sınıfları kısa listeye almaya ve alım zamanını kollamaya yarar.
Alımı ise PDF fiyat teklifindeki rakamla yaparsınız. Her aralığın altındaki "Kesin FOB fiyatını alın" bağlantısı, teklif formunu o sınıf seçili olarak açar. Ambalajı ve tonu seçin, e-posta adresinizi doğrulayın. Fiyatı yayımlanmış bir sınıfta teklif birkaç dakika içinde gelir.
| Fiyat tablosu | PDF fiyat teklifi | |
|---|---|---|
| Fiyat | Gösterge aralık, alt ve üst uç | Sınıf ve ambalaj başına tek birim fiyat |
| Ambalaj | Ambalaj ek ücretleri hariç | Seçtiğiniz ambalaj birim fiyata dahil |
| Tarih | Son güncelleme | Düzenlenme tarihi ve "Valid until" (geçerlilik) tarihi |
| Şartlar | FOB Ho Chi Minh City (Cat Lai) | FOB ya da limanınıza kadar CFR veya CIF |
Sözleşme ve ticari fatura, teklifteki fiyatı ve şartları taşır. Gümrük beyannameniz bu faturaya dayanır, bu yüzden faturayı teklifle satır satır karşılaştırın.
Teklif ne kadar geçerli, bir konteynere ne kadar sığar
| Ürün | Teklif geçerliliği | 20ft başına ton | 40ft başına ton |
|---|---|---|---|
| Kaju içi | 7 gün | 13 | 26 |
| Karabiber | 7 gün | 13 | 26 |
| Robusta kahve | 5 gün | 19 | 21 |
| Vietnam kasya tarçını | 7 gün | 8 | 18 |
| Yasemin pirinci | 3 gün | 25 | 27 |
| Kurutulmuş mango | 7 gün | 8 | 16 |
| Yumuşak kurutulmuş meyve | 7 gün | 8 | 16 |
| Meyve topları | 7 gün | 8 | 16 |
| Kurutulmuş jackfruit | 7 gün | 13 | 26 |
| Dondurulmuş mango | 7 gün | 11 | 24 |
Yasemin pirinci teklifi 3 gün, robusta teklifi 5 gün geçerlidir. Bu iki ürün için teklif istemeden önce navlun fiyatınızı ve şirket içi onayınızı hazır edin.
Yükleme miktarları önemlidir, çünkü navlun, terminal ücretleri ve kara nakliyesi konteyner başına ücretlendirilir. 40ft'lik bir kurutulmuş mango konteyneri bu masrafları 16 tona, 40ft'lik bir yasemin pirinci konteyneri 27 tona yayar. Robusta bu konuda istisnadır: 20ft'e 19 ton, 40ft'e ise yalnızca 21 ton girer. Yani iki adet 20ft 38 ton taşırken bir adet 40ft 21 ton taşır. Forwarder fiyatlarını konteyner başına değil, ton başına karşılaştırın.
Son konteynere de dikkat edin. Forma 30 ton kaju içi yazdığınızda yaklaşık 1 x 40ft + 1 x 20ft görürsünüz. O 20ft yalnızca 4 ton taşır ama taşıma maliyeti dolu bir konteynerle hemen hemen aynıdır. Miktarı kesinleştirmeden önce bunun kilo başına ne eklediğine bakın. Üç veya daha fazla konteyner mi sipariş ediyorsunuz ya da uzun vadeli bir sözleşme mi düşünüyorsunuz? Mesaj kutusunda belirtin, size hacim fiyatı verelim.
Cat Lai'den deponuza maliyet kalemleri
| Kalem | Ücretlendirme | FOB | CFR | CIF |
|---|---|---|---|---|
| Mal ve ambalaj | Ton başına | Fiyata dahil | Fiyata dahil | Fiyata dahil |
| Deniz navlunu | Konteyner başına | Siz | Fiyata dahil | Fiyata dahil |
| Nakliyat sigortası | Sigorta bedeli üzerinden oran | Siz | Siz | Fiyata dahil |
| Tahliye ve terminal ücretleri | Konteyner başına | Siz | Navlun sözleşmesinde yoksa siz | Navlun sözleşmesinde yoksa siz |
| Gümrük vergisi | Gümrük kıymeti üzerinden oran ya da miktar başına | Siz | Siz | Siz |
| İthalat KDV'si veya GST | Kıymet artı vergi üzerinden oran | Siz | Siz | Siz |
| Gümrük müşaviri | Beyanname başına | Siz | Siz | Siz |
| Deponuza kara nakliyesi | Konteyner başına | Siz | Siz | Siz |
| Demuraj ve detention | Konteyner başına, gün başına | Siz | Siz | Siz |
Sigorta ve liman masrafları
Üç kuralda da risk, mal Vietnam'da gemiye yüklendiği anda size geçer. CIF fiyatı, sözleşme bedelinin %110'u için en az Institute Cargo Clauses (C) teminatını içerir. FOB ve CFR'de sigorta yaptırmak size kalmıştır. Klozları FOB, CFR ve CIF rehberimizde karşılaştırıyoruz.
CFR ve CIF'te Incoterms 2020, satıcının taşıma sözleşmesi kapsamıyorsa varış limanınızdaki tahliye masraflarını size bırakır. Taşıyıcının acentesinin orada neleri faturaladığını gümrük müşavirinize sorun. Demuraj ve detention, konteyner serbest süresini aşıp terminalde kaldığında ya da terminal dışında tutulduğunda işler. Orijinal belgeleri bekleyen bir konteynerde bu ücretler her gün büyür. İhracat belgeleri rehberinde anlattığımız gibi, belge taslaklarını erkenden okuyun.
Gümrük vergisi
Oran, HS koduna (GTİP) ve menşeye bağlıdır. Gümrük kıymetinin yüzdesi (ad valorem), miktar başına sabit bir tutar (spesifik) ya da ikisi birden olabilir. Ürün sayfalarının çoğunda bir HS kodu yer alır, örneğin kaju içi için 0801.32. Ancak nihai sınıflandırmayı sizin gümrüğünüz yapar ve bir ticaret anlaşması kapsamındaki menşe belgesi oranı düşürebilir. Oranı AB'nin TARIC veri tabanında ya da ABD'nin Harmonized Tariff Schedule'ında bulabilirsiniz.
Oranın uygulandığı kıymet pazara göre değişir:
| Pazar | Vergi neyin üzerinden alınır | FOB alıcısı için |
|---|---|---|
| Avrupa Birliği | İşlem değeri artı AB sınırına kadar taşıma ve sigorta | Incoterm ne olursa olsun FOB kıymetine navlun ve sigortayı ekleyin |
| Amerika Birleşik Devletleri | Uluslararası navlun ve sigorta hariç işlem değeri | Mal bedelinden başlayın. Bir merchandise processing fee (%0,3464, yıllık alt ve üst sınırla) ve deniz yoluyla gelen yükte harbor maintenance fee (%0,125) ekleyin |
DTÖ kıymet anlaşmasına göre diğer üyelerin her biri navlun ve sigorta konusunda kendi tercihini yapar. Hangi matrahın geçerli olduğunu gümrük müşavirinize sorun.
KDV
AB'de ithalat KDV'si, gümrük kıymeti ile gümrük vergisinin toplamına, ülkenizdeki ilk varış yerine kadarki taşıma ve yan giderler de eklenerek hesaplanır. Malı vergiye tabi satışlarda kullanan bir işletme bu KDV'yi indirebilir. Böyle bir ithalatçı için KDV gümrükte kasadan çıkar, sonraki bir beyannamede geri gelir. İndirim konusu yapamıyorsanız depoya giriş maliyetinin bir parçasıdır.
Harflerle hesaplanmış bir örnek
FOB alınıp bir AB limanına gelen ve oradan iç bölgeye kamyonla taşınan dolu bir konteyneri ele alalım. P, PDF'teki USD/MT birim fiyat, T konteynerdeki ton (40ft'lik bir kaju içi konteynerinde 26), F konteynerin navlunu, I sigorta, d ve v gümrük vergisi ve KDV oranları, H limanınızın masrafları, B gümrük müşaviri, R kara nakliyesi olsun. Sağdaki sütun, malı 100 kabul eden uydurma bir endekstir. Herhangi bir ürünün fiyatı, navlun tarifesi ya da vergi oranı değildir.
| Adım | Formül | Örnek (mal = 100) |
|---|---|---|
| Mal | G = P × T | 100,0 |
| Deniz navlunu | F | 4,0 |
| Sigorta | I | 0,2 |
| Gümrük kıymeti (AB) | C = G + F + I | 104,2 |
| Gümrük vergisi, örneğin d = %3 | D = d × C | 3,1 |
| Liman, müşavir, kara nakliyesi | H + B + R | 1,0 + 0,3 + 0,8 |
| KDV hariç depoya giriş maliyeti | L = C + D + H + B + R | 109,4 |
| İthalat KDV'si, örneğin v = %20 | v × (C + D + H + R) | 21,8, koşulları sağlıyorsanız indirilebilir |
| Kilo başına | L ÷ (T × 1.000) | 1,094 × P ÷ 1.000 |
Bu uydurma rakamlarla bir kilo, depoda PDF'tekinden yaklaşık %9 daha pahalıya gelir. Sizin gerçek farkınız ürüne bağlıdır. Navlun, içinde ne olursa olsun konteyner başına aynıdır. Bu yüzden konteyner daha az ton taşıdığında ya da malın ton başına değeri düştüğünde navlunun payı büyür. Gümrük vergisi oranı sıfırsa da bir satır tamamen düşer. ABD'ye ithalatta F ve I'yı vergi matrahından çıkarın (D = d × G) ve iki ücreti ekleyin.
CFR veya CIF aldığınızda
Teklif formunda CFR veya CIF'i seçin ve limanınızı yazın. Önce FOB teklifi gelir, CFR veya CIF teklifi 24 saat içinde onu izler ve FOB birim fiyatı değişmez. CFR, ton başına navlunu ekler: "Freight basis" satırındaki konteynerlerin navlunu (örneğin 1 × 40ft) teklif edilen tona bölünür. CIF buna ton başına sigortayı da ekler. Hesap tablonuzda G + F (ya da G + F + I) tek satıra iner, varış limanınızdaki tahliyeden itibaren her şey yine sizdedir.
AB'de gümrük kıymeti iki durumda da aşağı yukarı aynı çıkar. CFR veya CIF alan bir ABD ithalatçısı ise navlun ve sigortanın ticari faturada ayrı tutarlar olarak gösterilmesini istemelidir, böylece gümrük müşaviri bunları vergiye tabi kıymetin dışında tutabilir. Bunu teklif talebinizin mesaj kutusuna yazın.
Sıkça sorulan sorular
Fiyat tablosu neden tek fiyat yerine bir aralık gösteriyor?
Aralık gösterge niteliğindedir, ambalaj ek ücretleri hariçtir ve piyasayla birlikte değişir. Kesin birim fiyatınız, teklif formundan istediğiniz PDF fiyat teklifinde yer alır.
Luason fiyat teklifi ne kadar süre geçerlidir?
Yasemin pirinci için 3 gün, robusta kahve için 5 gün, diğer tüm ürünler için 7 gün. Kesin "Valid until" tarihi PDF'te yazar.
Gümrük vergisi FOB kıymeti üzerinden mi, CIF kıymeti üzerinden mi alınır?
AB'de, hangi Incoterm ile alırsanız alın, sınıra kadarki navlun ve sigorta kıymete eklenir. Amerika Birleşik Devletleri'nde ise dışarıda bırakılır. Diğer ülkeler iki yoldan birini seçer, matrahı gümrük müşaviriniz teyit eder.
CIF fiyatı benim limanımdaki masrafları kapsar mı?
Genellikle hayır. Satıcının taşıma sözleşmesi kapsamıyorsa varış yerindeki tahliye masrafları alıcıya aittir. Gümrük vergisi, KDV, gümrük müşaviri ve deponuza kadar kamyon her durumda sizin üzerinizdedir.
Kaynaklar
- Milletlerarası Ticaret Odası (ICC), Incoterms 2020 deniz ve iç su yolu taşımacılığı kuralları: FOB, CFR ve CIF masraf paylaşımı (A9, B9, varış yerinde tahliye masrafları) ve CIF sigortası (A5, Clauses (C), %110)
- Birlik Gümrük Kodu, (EU) No 952/2013 sayılı Tüzük, madde 70, 71(1)(e) ve 72 (işlem değeri, AB sınırına kadarki taşıma ve sigortanın gümrük kıymetine eklenmesi)
- KDV ortak sistemine ilişkin 2006/112/EC sayılı Konsey Direktifi, madde 85 ve 86(1) (ithalatta matrah) ve 168(e) (ithalat KDV'sinin indirimi)
- Avrupa Komisyonu, TARIC sorgulama (mal kodu ve menşeye göre AB vergi oranları)
- ABD Gümrük ve Sınır Koruma (CBP), What Every Member of the Trade Community Should Know About: Customs Value (uluslararası navlun ve sigorta hariç işlem değeri)
- 19 CFR 24.23, merchandise processing fee (%0,3464 ad valorem, alt ve üst sınırlar her yıl güncellenir)
- 19 CFR 24.24, harbor maintenance fee (ticari yük değerinin %0,125'i)
- ABD Uluslararası Ticaret Komisyonu, Harmonized Tariff Schedule
- Dünya Ticaret Örgütü, GATT 1994'ün VII. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşma, madde 8.2 (ithalat yerine kadarki taşıma ve sigortanın gümrük kıymetine girip girmeyeceğine her üye kendisi karar verir)
- Dünya Ticaret Örgütü, Customs valuation: technical information (ad valorem ve spesifik vergiler)
- 46 CFR 541.3, demuraj ve detention ücretlerinin tanımı (terminal alanı veya konteyner kullanımı)
- NIST Special Publication 811, Ek B.9, dönüşüm katsayıları (libreden kilograma, metrik ton)



