Vietnam'dan ihracat belgeleri: fitosaniter, C/O ve EVFTA
Vietnam'dan gelen malla birlikte yola çıkan belgeler: fatura, konşimento, bitki sağlık ve fumigasyon sertifikaları, her pazarın istediği menşe belgesi formu.

Busan'daki bir baharat ithalatçısı, bir konteyner Vietnam kasya tarçınının taranmış belgelerini alıyor. Gümrük müşaviri menşe şahadetnamesini okuyana kadar her şey yolunda görünüyor. Belge, ASEAN-Kore anlaşması kapsamında düzenlenmiş bir Form AK. Müşavir o tarife pozisyonu için iki tarife cetvelini karşılaştırmış ve ikili Vietnam-Kore anlaşması kapsamında bir Form VK istemişti. Mal sorunsuz, sertifika da geçerli, ama ikisi arasında daha az avantajlı olanı bu ve belge düzenlenmeden önce kimse ona hangisini istediğini sormamış.
Vietnam'dan gelen bir sevkiyatta yaşanan belge sorunlarının çoğu buna benzer. Bir konteyner kuruyemiş, baharat, kahve, pirinç veya mango genellikle beş temel belgeyle yola çıkar: ticari fatura, çeki listesi, konşimento, bitki sağlık sertifikası ve menşe şahadetnamesi (C/O). Bazı ürünler ve pazarlar buna fumigasyon sertifikası, sağlık sertifikası veya laboratuvar raporu ekler. Sorunlar genellikle alıcının formları dolduran kişiye bıraktığı seçimlerden çıkar: C/O formu, alıcı (consignee) satırı, ek beyanlar.
Sipariş rehberi belge setini ve ne zaman geldiğini listeler, sevkiyat sayfası da her teklifin neleri içerdiğini gösterir. Bu rehber bir adım daha derine iniyor: Vietnam'da her belgeyi kim düzenler, hangi C/O formu hangi pazara uyar, her ürün genellikle başka neler ister ve asılları basılmadan önce taslaklar nasıl kontrol edilir.
Vietnam'da hangi belgeyi kim düzenler
Sözleşmenizde adı geçen ihracatçı konşimentoda yükleyici (shipper), faturada satıcı, C/O'da ihracatçı olarak geçer. Belgelerden biri farklı bir ihracatçı gösteriyorsa ödeme yapmadan önce sorun.
| Belge | Düzenleyen | Ne zaman | Sık yapılan hata |
|---|---|---|---|
| Ticari fatura (Commercial Invoice) | İhracatçı | Yüklemeden önce, kesin hali yüklemeden sonra | Satıcı adı sözleşmeden farklı |
| Çeki listesi (Packing List) | Fabrika | Faturayla birlikte | Net ve brüt ağırlıklar konşimentoyla tutmuyor |
| Konşimento (Bill of Lading) | Taşıyıcı veya acentesi | Mal gemiye yüklendiğinde | Alıcı (consignee) veya ihbar tarafı (notify party) alıcının istediği gibi değil |
| Bitki sağlık sertifikası (Phytosanitary Certificate) | Vietnam'ın bitki koruma otoritesi, kontrolden sonra | Yüklemeden önce veya yükleme sırasında | İthalatçı ülkenin istediği ek beyan eksik |
| Menşe şahadetnamesi (Certificate of Origin) | Vietnam Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, eCoSys üzerinden | Yüklemeden sonra, konşimento bilgileri gerekir | Pazar için yanlış form |
| Fumigasyon sertifikası (Fumigation Certificate) | Vietnam'da lisanslı bir fumigasyon şirketi | İlaçlamadan sonra, yüklemeden önce | Varış ülkesinin kabul etmediği uygulama |
| Sigorta poliçesi (Insurance Policy) | Sigortacı | Yüklemeden önce, yalnızca CIF'te | Teminat sözleşmenin istediğinden düşük |
2025'te iki düzenleyici değişti. 5 Mayıs 2025'ten beri Vietnam Ticaret ve Sanayi Odası (VCCI) menşe şahadetnamesi düzenlemiyor. Tercihli olsun olmasın tüm formları Sanayi ve Ticaret Bakanlığı kendi eCoSys sisteminde düzenliyor. Bitki karantinası artık Tarım ve Çevre Bakanlığı'na bağlı Bitkisel Üretim ve Bitki Koruma Dairesi'nde, bu yüzden eski şablonlarda güncelliğini yitirmiş kurum adları görülebilir.
Pazar pazar menşe şahadetnamesi
C/O, gümrük idarenizin bir ticaret anlaşmasındaki düşük vergiyi uygulamasını sağlar. Yanlış formla mal genel oran üzerinden gümrüklenir ya da doğru belgeyi getirene kadar bekler. Bazı pazarların Vietnam'la birden fazla anlaşması var, bu yüzden gümrük müşavirinizin HS kodunuz için oranları karşılaştırmasını sağlayın ve form düzenlenmeden önce hangisini istediğinizi bize bildirin.
| Pazarınız | Anlaşma | Menşe kanıtı |
|---|---|---|
| Avrupa Birliği | EVFTA | EUR.1 formu. Faturadaki menşe beyanı yalnızca sevkiyat başına 6.000 EUR'ya kadar geçerlidir |
| Birleşik Krallık | UKVFTA | EUR.1 formu, beyan için aynı 6.000 EUR kuralı |
| Çin | ACFTA veya RCEP | Form E veya Form RCEP |
| Güney Kore | AKFTA, VKFTA veya RCEP | Form AK, Form VK veya Form RCEP |
| Japonya | AJCEP, VJEPA, CPTPP veya RCEP | Form AJ, Form VJ, CPTPP sertifikası veya Form RCEP |
| Kanada, Meksika, Avustralya ve diğer CPTPP üyeleri | CPTPP | CPTPP sertifikası veya menşe beyanı |
| İsrail | VIFTA, 17 Kasım 2024'ten beri yürürlükte | VIFTA menşe şahadetnamesi |
| Birleşik Arap Emirlikleri | Vietnam-BAE CEPA, 3 Şubat 2026'dan beri yürürlükte | CEPA menşe şahadetnamesi |
| Amerika Birleşik Devletleri, Suudi Arabistan ve anlaşması olmayan diğer ülkeler | Yok | Gümrüğünüz veya bankanız isterse tercihsiz Form B |
Dolu bir konteynerin değeri 6.000 EUR'nun çok üzerindedir, bu yüzden AB ve Birleşik Krallık için faturadaki bir satırı değil, Bakanlığın düzenlediği bir EUR.1 formunu bekleyin. EVFTA kapsamındaki bir EUR.1, düzenlendiği tarihten itibaren 12 ay geçerlidir. Formların çoğu gemi kalktıktan sonra da "sonradan düzenlenmiştir" kaydıyla verilebilir, dolayısıyla kaçırılan bir C/O genellikle hâlâ düzeltilebilir. Yine de geç gelen bir belge limanınızda ardiye günleri anlamına gelebilir.

İllüstrasyon
Bitki sağlık sertifikası
Bitki sağlık (fitosaniter) sertifikası, malın kontrol edildiğini ve ithalatçı ülkenin bitki sağlığı kurallarına uyduğunu belirtir. Vietnam bu belgeyi, bir müfettiş partiyi inceledikten sonra uluslararası standart ISPM 12'deki modele göre düzenler. Bazı ülkeler sertifika üzerinde ek bir beyan ister: belirli bir zararlı veya bir uygulama hakkında bir cümle. Müfettiş yalnızca ihracatçının istediği ifadeyi yazabilir. Ülkenizde böyle bir ifade şartı varsa bunu teklif talebinizle birlikte gönderin. Tekliflerimizde bitki sağlık sertifikası standart sette yer alır, ürününüzün buna ihtiyaç duyup duymadığına ise kendi ülkenizin bitki koruma otoritesi karar verir.
Fumigasyon, sağlık sertifikaları ve laboratuvar raporları
- Fumigasyon sertifikası. Çuvallı pirinç ve bazı baharatlar depo zararlılarına karşı yüklemeden önce sıklıkla fumige edilir ve bazı varış ülkeleri bunun kanıtını ister. Sertifikayı lisanslı bir fumigasyon şirketi düzenler, kullanılan kimyasalı, dozu ve uygulama süresini belirtir. Ahşap paletlerin fumigasyonu ayrı bir konudur: paletler ısıl işlem veya fumigasyonu gösteren ISPM 15 işaretini taşımalıdır. Paletleri ambalaj rehberi anlatıyor.
- Sağlık sertifikası. Bazı ithalatçı ülkeler, ihracatçı ülkenin hükümetinden resmi bir gıda güvenliği sertifikası ister. AB, (EU) 2019/1793 sayılı Tüzük ile daha sıkı sınır kontrolleri ve bazı gıdalar için resmi sertifika şartı koyar. Ağustos 2026'da bu rejim kapsamındaki Vietnam ürünleri durian, ejder meyvesi, bamya ve acı biberdi, hiçbiri kataloğumuzda yok. Diğer pazarların kendi listeleri var, bu yüzden teklif isterken pazarınızı belirtin.
- Laboratuvar raporu. Akredite bir laboratuvardan alınan analiz sertifikası (örneğin nem, aflatoksin, salmonella veya sülfit için) bir gümrük belgesi değil, ticari bir belgedir. Birçok alıcı bunu sözleşme şartı yapar. Hangi testlere ve hangi laboratuvara ihtiyacınız olduğunu sözleşme imzalanmadan önce söyleyin.
Çin için bir adım daha var ve bu aslında bir sevkiyat belgesi değil: bir gıda üreticisinin malları ülkeye girebilmeden önce Çin gümrük idaresine kayıtlı olması gerekir. 280 sayılı Kararname, 1 Haziran 2026'da eski 248 sayılı Kararnamenin yerini aldı. Çin'e gıda ithal ediyorsanız teklif isterken ürününüz için kaydın teyit edilmesini isteyin.
Her ürün genellikle neler ekler
| Ürün | HS kodu | Alıcıların temel sete sık eklediği belgeler | Ayrıntılar |
|---|---|---|---|
| Kaju içi | 0801.32 | Yüklemede bağımsız kalite ve ağırlık kontrolü | Sipariş rehberi |
| Karabiber | 0904.11 | Kalıntı ve salmonella için laboratuvar raporu, buharla işlem kaydı | Karabiber için AB kuralları |
| Robusta kahve | 0901.11 | AB için durum tespiti beyanına (due diligence statement) yönelik parsel konum bilgisi | EUDR rehberi |
| Vietnam kasya tarçını | 0906.19 | Gerekiyorsa fumigasyon sertifikası, laboratuvar raporu | Kasya biçimleri |
| Yasemin pirinci | 1006.30 | Fumigasyon sertifikası, kalite ve ağırlık sertifikası | Pirinç kaliteleri |
| Kurutulmuş mango | 0804.50 / 2008.99 | Sülfit dahil laboratuvar raporu, gerekiyorsa sağlık sertifikası | Kurutulmuş mango rehberi |
Faturadaki ve C/O'daki HS kodu, gümrüğünüzün kullandığı kodla aynı olmalıdır. Kurutulmuş mangoda tarife pozisyonu tarife göre değişir, bu yüzden belgeler hazırlanmadan önce kodu müşavirinizle kararlaştırın.
Asıllardan önce taslakları okuyun
Her belgeyi önce taslak olarak isteyin. Bitki sağlık sertifikası ya da C/O basıldıktan sonra her düzeltme yeni bir başvuru demektir.
Taslakları yan yana koyun ve beş şeyi kontrol edin:
- Tek satıcı. Faturadaki satıcı, konşimentodaki yükleyici ve C/O'daki ihracatçı aynı şirkettir, yani sözleşmenizde adı geçen şirket.
- Tek alıcı. Konşimentodaki alıcı (consignee) ve ihbar tarafı (notify party), bankanızın veya müşavirinizin istediğiyle aynıdır. Akreditifli işlemde ifadeyi akreditiften birebir kopyalayın.
- Aynı rakamlar. Miktar, çuval veya koli sayısı, net ve brüt ağırlık faturada, çeki listesinde, konşimentoda ve C/O'da birbirini tutar.
- Aynı tanım. Mal tanımı ve HS kodu her belgede aynıdır ve müşavirinizin beyan ettiği tarife pozisyonuyla örtüşür.
- Doğru form ve ifade. C/O formu müşavirinizin seçtiği formdur ve bitki sağlık sertifikasındaki ek beyan, otoritenizin istediği ifadeyle birebir aynıdır.
Akreditifle çalışıyorsanız bu kontrol daha da önemlidir. UCP 600'e göre bankalar belgeleri yalnızca görünüşteki uygunluklarına bakarak inceler ve bir belgedeki bilgi başka bir belgeyle ya da akreditifle çelişmemelidir. Bir çelişki rezerv ücreti ve gecikmeli ödeme, ya da reddedilen bir ibraz anlamına gelir.
Asıl konşimento genellikle üç nüsha halinde düzenlenir ve malın teslim alınması için varışta teslim edilmesi gerekir. Telex release veya deniz yük senedi (sea waybill) ise malın asıllar olmadan teslim edilmesini sağlar. Hangisinin kullanılacağını sözleşmede kararlaştırın. Bakiye ödemesi ile asıl belgelerin nasıl bir araya geldiği sipariş rehberinde, her Incoterm'de navlunu ve sigortayı hangi tarafın ayarladığı ise FOB, CFR ve CIF rehberinde anlatılıyor.
Sıkça sorulan sorular
Vietnam'dan AB'ye hangi menşe şahadetnamesi gerekir?
Dolu bir konteyner için, AB-Vietnam Serbest Ticaret Anlaşması (EVFTA) kapsamında Vietnam Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'nın düzenlediği bir EUR.1 formu. İhracatçının yaptığı menşe beyanı yalnızca 6.000 EUR'ya kadar olan sevkiyatlarda kabul edilir.
Vietnam'da menşe şahadetnamesini artık kim düzenliyor?
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Dış Ticaret Ajansı ve bölge ofisleri aracılığıyla, eCoSys sistemi üzerinden. 5 Mayıs 2025'ten beri Vietnam Ticaret ve Sanayi Odası hiçbir menşe şahadetnamesi düzenlemiyor.
Gemi kalktıktan sonra menşe şahadetnamesi düzenlenebilir mi?
Genellikle evet. Formların çoğu ihracattan sonra da düzenlenebilir ve bunu belirten bir kayıt taşır. Yine de zaman kaybettirir, bu yüzden formunuzu teklif talebinizde belirtin.
Vietnam'dan her sevkiyat bitki sağlık sertifikası gerektirir mi?
Ürüne ve ithalatçı ülkeye bağlıdır. Tekliflerimizde bu sertifika standart sette yer alır. Gerekip gerekmediğine ve neyi beyan etmesi gerektiğine kendi ülkenizin bitki koruma otoritesi karar verir.
İsrail veya BAE için yeni ticaret anlaşmaları kapsamında belge alabilir miyim?
Evet, Vietnam'ın İsrail (17 Kasım 2024'ten beri) ve BAE (3 Şubat 2026'dan beri) ile yaptığı anlaşmalar yürürlükte. Teklif talebinizde pazarınızı belirtin, sevkiyatınız için menşe şahadetnamesini ve diğer belgeleri teyit edelim.
Kaynaklar
- LuatVietnam, 1103/QĐ-BCT sayılı Karar: Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, C/O düzenleme ve REX kaydı yetkisini 21 Nisan 2025'ten itibaren VCCI'dan geri alıyor (VCCI 5 Mayıs 2025'te düzenlemeyi bırakıyor)
- Bao Phap Luat, 5 Mayıs'tan itibaren tercihsiz C/O ve REX numaralarını VCCI yerine Sanayi ve Ticaret Bakanlığı düzenliyor
- WTO Merkezi (VCCI), EVFTA kapsamında menşe belgelendirmesi: 6.000 EUR üzerinde EUR.1, 6.000 EUR'ya kadar her ihracatçı için kendi kendine belgelendirme
- Customs News (Sanayi ve Ticaret Bakanlığı rehberi), EVFTA ve UKVFTA kapsamında menşe belgelendirmesi, 12 aylık geçerlilik
- Sanayi ve Ticaret Bakanlığı 1089/TB-XNK sayılı Duyuru (2023), Form E, AJ, VJ, RCEP, CPTPP ve diğer formların eCoSys üzerinden elektronik düzenlenmesi
- Vantage Logistics, doğru C/O formunu seçmek, Kore ve Japonya için bölgesel ve ikili formlar
- MoIT Go Global, VIFTA 17 Kasım 2024'ten itibaren yürürlükte
- WAM (Emirates News Agency), BAE-Vietnam CEPA yürürlüğe giriyor
- LuatVietnam, Bitkisel Üretim ve Bitki Koruma Dairesi hakkında 58/QĐ-BNNMT sayılı Karar (2025)
- Uluslararası Bitki Koruma Sözleşmesi (IPPC), ISPM 12 Phytosanitary certificates
- Uluslararası Bitki Koruma Sözleşmesi (IPPC), ISPM 15 Regulation of wood packaging material in international trade
- Vietnam News (Bizhub), Exporters urged to adapt as EU tightens food safety rules, 15 Ağustos 2026 (AB'nin artırılmış kontrolüne tabi Vietnam ürünleri)
- Singapur Gıda Ajansı (Singapore Food Agency), Çin GACC 280 sayılı Kararnamesi hakkında ticaret genelgesi, 1 Haziran 2026'da yürürlükte
- ICC Bankacılık Komisyonu, Technical Advisory Briefing No. 12, Read in context (UCP 600 madde 14(d), bilgiler çelişmemelidir), 13 Kasım 2024



