FOB, CFR czy CIF z Wietnamu: kto płaci, kto ponosi ryzyko
FOB, CFR i CIF według Incoterms 2020 dla towarów z Wietnamu: kto płaci fracht, gdzie przechodzi ryzyko, co obejmuje ubezpieczenie CIF i jak wyceniamy.

Importer przypraw z Hamburga kupuje kontener pieprzu czarnego na warunkach CIF Hamburg. Dwa tygodnie po wypłynięciu z Ho Chi Minh City statek wpada w sztorm, woda morska dostaje się do kontenera i dolna warstwa worków dociera mokra. Importer najpierw dzwoni do sprzedawcy. Warunki mówiły przecież o Hamburgu, więc towar powinien być problemem sprzedawcy aż do Hamburga? Nie był. Na warunkach CIF ryzyko przeszło na kupującego w chwili załadunku kontenera na pokład w Wietnamie. Potem importer czyta certyfikat ubezpieczenia, który sprzedawca dołączył do dokumentów: Institute Cargo Clauses (C). Woda morska wlewająca się do kontenera nie należy do ryzyk wymienionych w tym zakresie ochrony.
We wszystkich trzech regułach Incoterms 2020 ryzyko przechodzi ze sprzedawcy na kupującego w tym samym momencie: gdy towar znajdzie się na pokładzie statku w porcie załadunku. Zmienia się to, kto płaci. Przy FOB to Państwo rezerwują i opłacają fracht morski. Przy CFR sprzedawca płaci fracht do Państwa portu. Przy CIF sprzedawca płaci fracht i dodatkowo kupuje dla Państwa minimalne ubezpieczenie. Port wpisany po CFR lub CIF wyznacza miejsce, w którym kończą się koszty sprzedawcy, a kupujący często odczytują go również jako miejsce, w którym kończy się ryzyko sprzedawcy.
Kto płaci i kto ponosi ryzyko
| FOB | CFR | CIF | |
|---|---|---|---|
| Port wskazany w formule | Port załadunku w Wietnamie | Państwa port przeznaczenia | Państwa port przeznaczenia |
| Odprawa eksportowa w Wietnamie | Sprzedawca | Sprzedawca | Sprzedawca |
| Załadunek na pokład | Sprzedawca | Sprzedawca | Sprzedawca |
| Ryzyko przechodzi na Państwa | Na pokładzie w porcie załadunku | Na pokładzie w porcie załadunku | Na pokładzie w porcie załadunku |
| Fracht morski rezerwuje i opłaca | Państwo | Sprzedawca | Sprzedawca |
| Ubezpieczenie ładunku | Według Państwa decyzji | Według Państwa decyzji | Sprzedawca kupuje dla Państwa minimalną ochronę |
| Odprawa importowa, cła i podatki | Państwo | Państwo | Państwo |
Poza frachtem i ubezpieczeniem wszystkie wiersze są w trzech regułach takie same. W regule grupy C trzeba więc rozróżniać dwa punkty: miejsce, w którym przechodzi ryzyko, czyli Wietnam, i miejsce, w którym kończy się przewóz opłacony przez sprzedawcę, czyli Państwa port.
FOB: to Państwo decydują o statku
Przy zamówieniu FOB fabryka dokonuje odprawy eksportowej i ładuje towar na statek zarezerwowany przez Państwa spedytora. Luason podaje ceny wszystkich produktów FOB Ho Chi Minh City (Cat Lai), Wietnam, a tablica cen publikuje te ceny FOB wraz z datami.
FOB jest dla Państwa dobrym wyborem, jeśli mają już Państwo spedytora z dobrymi stawkami z Wietnamu, jeśli łączą Państwo różne kierunki pochodzenia w jednym harmonogramie statków albo jeśli Państwa firma kupuje fracht centralnie. To Państwo wybierają przewoźnika, czas tranzytu i liczbę wolnych dni w porcie docelowym. Poradnik zamówienia FOB opisuje zamówienie FOB krok po kroku, od oferty do konosamentu, więc nie powtarzamy tego tutaj.
Haczyk polega na tym, że fabryka nie może załadować towaru, dopóki nie dotrze Państwa rezerwacja. Spóźniona rezerwacja oznacza, że towar czeka w fabryce, dlatego warto zarezerwować transport na tyle wcześnie, aby dotrzymać terminu wysyłki z umowy.
CFR: sprzedawca płaci fracht, Państwo ubezpieczają
CFR (Cost and Freight, w starszych umowach czasem C&F lub CNF) dodaje fracht morski do Państwa portu. Sprzedawca zawiera umowę przewozu, a po przybyciu statku kontaktują się Państwo z agentem przewoźnika. CFR to najprostszy wybór dla kupującego, który nie ma spedytora w Wietnamie i nie chce go mieć.
Dwie kwestie pozostają po Państwa stronie. Po pierwsze ubezpieczenie: ryzyko jest Państwa od załadunku w Wietnamie, a sprzedawca nie ma obowiązku go ubezpieczać. Sam tekst reguły ICC mówi, że kupujący na warunkach CFR powinien rozważyć wykupienie ochrony. Po drugie koszty po przybyciu. Opłaty terminalowe, opłaty za delivery order i demurrage w porcie docelowym lokalny agent przewoźnika zwykle nalicza odbiorcy. Zanim porównają Państwo ofertę CFR ze stawką door-to-door własnego spedytora, warto zapytać agencję celną, ile linia tego przewoźnika zwykle pobiera w Państwa porcie.
CIF: fracht plus minimalna polisa
CIF dodaje do CFR ubezpieczenie. Zgodnie z Incoterms 2020 sprzedawca musi kupić ubezpieczenie ładunku, które co najmniej:
- odpowiada Institute Cargo Clauses (C) lub podobnym klauzulom,
- obejmuje cenę z umowy plus 10%, czyli 110% wartości faktury,
- jest wystawione w walucie umowy,
- pozwala Państwu dochodzić roszczeń bezpośrednio od ubezpieczyciela.
Wydanie z 2020 roku podniosło wymóg dla CIP do Institute Cargo Clauses (A), ale dla CIF zostawiło (C), ponieważ CIF stosuje się głównie przy towarach masowych. Certyfikat importera z Hamburga wskazywał (C), a ten zakres obejmuje listę poważnych zdarzeń. Zakres (A) to „all risks” (od wszystkich ryzyk), z wyłączeniami.
| Zdarzenie w transporcie | Klauzule (C) | Klauzule (B) | Klauzule (A) |
|---|---|---|---|
| Pożar lub wybuch | Objęte | Objęte | Objęte |
| Wejście statku na mieliznę, zatonięcie lub wywrócenie | Objęte | Objęte | Objęte |
| Ofiara awarii wspólnej, wyrzucenie ładunku za burtę | Objęte | Objęte | Objęte |
| Woda morska lub rzeczna wlewająca się do kontenera | Nieobjęte | Objęte | Objęte |
| Sztuka ładunku utracona za burtą lub upuszczona przy załadunku | Nieobjęte | Objęte | Objęte |
| Kradzież, nieostrożne obchodzenie się z ładunkiem, inne przypadkowe szkody | Nieobjęte | Nieobjęte | Objęte, o ile nie wyłączone |
| Niewystarczające opakowanie, wada własna towaru, opóźnienie | Wyłączone | Wyłączone | Wyłączone |
Ostatni wiersz ma znaczenie dla towarów spożywczych. Wszystkie trzy zestawy klauzul wyłączają szkody wynikające z niewystarczającego opakowania lub z natury towaru, więc pleśń w ładunku wysłanym ze zbyt dużą wilgotnością nie jest szkodą ubezpieczeniową w żadnym z nich. W tym przypadku chronią Państwa limit wilgotności w umowie i inspekcja przed załadunkiem.
Jeśli chcą Państwo ochrony (A) przy zamówieniu CIF, prosimy zaznaczyć to w zapytaniu ofertowym. Przy CIF dopuszczalna jest szersza ochrona, jeśli strony ją uzgodnią, a zakres i koszt ochrony potwierdzamy w ofercie.

Ilustracja
Uwaga o kontenerach
Przy FOB, CFR i CIF sprzedawca dostarcza towar, umieszczając go na pokładzie. Uwagi ICC do Incoterms 2020 wskazują, że ładunek kontenerowy zwykle przekazuje się przewoźnikowi wcześniej, w terminalu kontenerowym, i dla takiego przypadku sugerują FCA, CPT lub CIP. Mimo to duża część handlu kontenerowego nadal opiera się na FOB, CFR i CIF, podobnie jak nasze oferty.
Zaplombowany kontener czeka na placu w Cat Lai, zanim zostanie podniesiony na pokład. Według tych trzech reguł ryzyko w czasie oczekiwania nadal ponosi sprzedawca, ale po zaplombowaniu kontenera nikt nie widzi, kiedy doszło do szkody, a spór o to opóźnia każde roszczenie. Warto poprosić ubezpieczyciela o ochronę „z magazynu do magazynu” od fabryki, na którą pozwala standardowa klauzula tranzytowa. Wtedy cała podróż jest objęta jedną polisą.
Jak Luason wycenia każdą formułę
W formularzu zapytania wybierają Państwo produkt, gatunki, opakowanie, liczbę ton i formułę Incoterms. Przy FOB nic więcej nie trzeba. CFR i CIF wymagają portu przeznaczenia, wybranego z listy w formularzu. Jeśli Państwa portu nie ma na liście, prosimy napisać do nas przez stronę kontaktową, a przygotujemy wycenę.
- FOB: po potwierdzeniu adresu e-mail oferta w PDF trafia do Państwa od razu dla każdego gatunku z opublikowaną ceną.
- CFR lub CIF: najpierw otrzymują Państwo ofertę FOB. Następnie nasz dział sprzedaży ustala fracht morski do Państwa portu i w ciągu 24 godzin wysyła ofertę CFR lub CIF. Oferta CIF wymienia polisę ubezpieczeniową wśród dokumentów.
Cena FOB w ofercie nie zmienia się po doliczeniu frachtu. Cena CFR za tonę to cena FOB plus fracht za tonę, a CIF dolicza jeszcze ubezpieczenie za tonę. Armatorzy wyceniają fracht za kontener, więc stawkę kontenerową rozkładamy na liczbę ton, które mieści kontener. Ten sam kontener mieści różną wagę każdego produktu, dlatego fracht dodaje do tony lekkiego towaru więcej niż do tony ciężkiego:
| Produkt | Tony w kontenerze 20ft | Tony w kontenerze 40ft | Ważność oferty |
|---|---|---|---|
| Orzechy nerkowca | 13 | 26 | 7 dni |
| Pieprz czarny | 13 | 26 | 7 dni |
| Kawa robusta | 19 | 21 | 5 dni |
| Cynamon kasja z Wietnamu | 8 | 18 | 7 dni |
| Ryż jaśminowy | 25 | 27 | 3 dni |
| Suszone mango | 8 | 16 | 7 dni |
Kontener 40-stopowy mieści 16 ton suszonego mango, a ten sam kontener ryżu jaśminowego 27 ton, więc każda tona mango niesie około 1,7 raza więcej frachtu. Jeśli porównują Państwo ofertę CFR ze stawką swojego spedytora, wystarczy podzielić stawkę kontenerową przez te tony, aby porównywać podobne z podobnym. Strona o wysyłce podaje te same dane wraz z typowymi czasami tranzytu.
Pięć pozycji do sprawdzenia w ofercie CFR lub CIF
Przed podpisaniem warto przeczytać ofertę pod kątem tych pytań:
- Wskazany port. Czy to Państwa port wyładunku, wpisany z nazwy (na przykład CIF Rotterdam), a nie tylko kraj?
- Klauzule ubezpieczeniowe. Czy przy CIF umowa mówi o klauzulach (C), czy (A)? Jeśli nie mówi nic, należy przyjąć (C).
- Suma ubezpieczenia. Co najmniej 110% wartości faktury, w USD.
- Opłaty w porcie docelowym. Które opłaty w Państwa porcie są wliczone we fracht, a które naliczy Państwu agent przewoźnika?
- Data oferty. Fracht w cenie CFR lub CIF jest powiązany z datą na PDF i z datą Valid until, tak samo jak cena towaru.
Jeśli któraś z tych kwestii jest niejasna, prosimy odpowiedzieć na e-mail z ofertą, a potwierdzimy ją na piśmie przed sporządzeniem umowy.
Najczęściej zadawane pytania
Czy CIF oznacza, że sprzedawca ponosi ryzyko aż do mojego portu?
Nie. Przy FOB, CFR i CIF ryzyko przechodzi na Państwa w chwili załadunku towaru na pokład w Wietnamie. CIF oznacza jedynie, że sprzedawca płaci fracht i kupuje dla Państwa minimalne ubezpieczenie.
Jakie ubezpieczenie obejmuje cena CIF?
Zgodnie z Incoterms 2020 co najmniej Institute Cargo Clauses (C) na 110% wartości umowy, w walucie umowy. Szerszą ochronę, na przykład klauzule (A), można uzgodnić. Prosimy wskazać ją w zapytaniu ofertowym, a potwierdzimy ją w ofercie.
Kupować z Wietnamu na warunkach FOB czy CIF?
FOB, jeśli mają Państwo zaufanego spedytora z dobrymi stawkami z Ho Chi Minh City. CFR lub CIF, jeśli wolą Państwo otrzymać jedną cenę z dostawą do swojego portu. Przy CFR ładunek trzeba ubezpieczyć samodzielnie.
Czy CIF podnosi cło przywozowe?
W UE zwykle nie. Wartość celna obejmuje koszty transportu i ubezpieczenia do granicy UE niezależnie od reguły Incoterms, więc kupujący na FOB i tak dolicza je przy imporcie. W Stanach Zjednoczonych wartość podlegająca cłu zwykle nie obejmuje międzynarodowego frachtu ani ubezpieczenia. Agencja celna potwierdzi, jak wygląda to w Państwa kraju.
Jak szybko otrzymam cenę CFR lub CIF?
Oferta FOB przychodzi zaraz po potwierdzeniu adresu e-mail. Oferta CFR lub CIF z frachtem do Państwa portu przychodzi w ciągu 24 godzin.
Źródła
- Międzynarodowa Izba Handlowa (ICC), reguły Incoterms 2020 dla transportu morskiego i śródlądowymi drogami wodnymi (FOB, CFR, CIF), uwagi wyjaśniające i punkt A5 o ubezpieczeniu
- ICC Academy, objaśnienie reguł CFR i CIF w Incoterms 2020
- ICC Academy, Incoterms 2020 a 2010, CIF z klauzulami (C), CIP podniesione do klauzul (A)
- Institute Cargo Clauses (A), (B) i (C), 1/1/09 (CL382, CL383, CL384), w broszurze Cargo Clauses Booklet firmy Aviva
- Rozporządzenie (UE) nr 952/2013, unijny kodeks celny, art. 71 ust. 1 lit. e, koszty transportu i ubezpieczenia w wartości celnej
- U.S. Customs and Border Protection, What Every Member of the Trade Community Should Know About: Customs Value



