เอกสารส่งออกจากเวียดนาม: phyto, C/O และ EVFTA
เอกสารที่เดินทางไปพร้อมสินค้าจากเวียดนาม ทั้งใบแจ้งหนี้ B/L ใบรับรองสุขอนามัยพืช ใบรับรองการรมยา และแบบฟอร์ม C/O ที่แต่ละตลาดต้องใช้

ผู้นำเข้าเครื่องเทศรายหนึ่งใน Busan ได้รับสำเนาเอกสารของอบเชยคาสเซียเวียดนามหนึ่งตู้ ทุกอย่างดูเรียบร้อยจนกระทั่งตัวแทนออกของอ่านหนังสือรับรองถิ่นกำเนิดสินค้า ฉบับนั้นเป็น Form AK ที่ออกภายใต้ความตกลง ASEAN-Korea ตัวแทนออกของได้เทียบตารางอัตราภาษีทั้งสองชุดสำหรับพิกัดนั้นไว้แล้ว และต้องการ Form VK ภายใต้ความตกลงทวิภาคี Vietnam-Korea สินค้าไม่มีปัญหาและหนังสือรับรองก็ใช้ได้ แต่เป็นฉบับที่ให้ประโยชน์น้อยกว่า และไม่มีใครถามเขาก่อนออกเอกสารว่าต้องการแบบใด
ปัญหาเอกสารส่วนใหญ่ของสินค้าที่ส่งจากเวียดนามมีลักษณะแบบนี้ ตู้ถั่ว เครื่องเทศ กาแฟ ข้าว หรือมะม่วง มักเดินทางพร้อมเอกสารหลักห้าฉบับ ได้แก่ ใบแจ้งหนี้การค้า (commercial invoice) ใบรายการบรรจุหีบห่อ (packing list) ใบตราส่งสินค้า (bill of lading) ใบรับรองสุขอนามัยพืช (phytosanitary certificate) และหนังสือรับรองถิ่นกำเนิดสินค้า (C/O) สินค้าและตลาดบางแห่งยังต้องการใบรับรองการรมยา ใบรับรองสุขอนามัย หรือรายงานผลแล็บเพิ่มเติม ปัญหามักเกิดจากเรื่องที่ผู้ซื้อปล่อยให้ผู้กรอกแบบฟอร์มตัดสินใจเอง เช่น แบบฟอร์ม C/O ช่องผู้รับตราส่ง และข้อความสำแดงเพิ่มเติม
คู่มือการสั่งซื้อ ระบุชุดเอกสารและเวลาที่เอกสารมาถึง และหน้าการขนส่ง แสดงว่าใบเสนอราคาแต่ละฉบับรวมอะไรบ้าง คู่มือนี้ลงรายละเอียดอีกระดับ: ใครเป็นผู้ออกเอกสารแต่ละฉบับในเวียดนาม แบบฟอร์ม C/O ใดเหมาะกับตลาดใด สินค้าแต่ละชนิดมักต้องมีเอกสารใดเพิ่ม และวิธีตรวจร่างเอกสารก่อนพิมพ์ฉบับจริง
ใครเป็นผู้ออกเอกสารใดในเวียดนาม
ผู้ส่งออกที่มีชื่อในสัญญาของคุณปรากฏเป็นผู้ส่งสินค้า (shipper) ในใบตราส่งสินค้า เป็นผู้ขายในใบแจ้งหนี้ และเป็นผู้ส่งออกใน C/O หากเอกสารฉบับใดระบุผู้ส่งออกรายอื่น ให้สอบถามก่อนชำระเงิน
| เอกสาร | ผู้ออก | เมื่อใด | ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย |
|---|---|---|---|
| ใบแจ้งหนี้การค้า (Commercial Invoice) | ผู้ส่งออก | ก่อนยกขึ้นเรือ ฉบับสุดท้ายหลังยกขึ้นเรือ | ชื่อผู้ขายไม่ตรงกับสัญญา |
| ใบรายการบรรจุหีบห่อ (Packing List) | โรงงาน | พร้อมใบแจ้งหนี้ | น้ำหนักสุทธิและน้ำหนักรวมไม่ตรงกับ B/L |
| ใบตราส่งสินค้า (Bill of Lading) | สายเรือหรือตัวแทน | เมื่อสินค้าอยู่บนเรือแล้ว | ผู้รับตราส่งหรือผู้รับแจ้ง (notify party) ไม่ตรงตามที่ผู้ซื้อขอ |
| ใบรับรองสุขอนามัยพืช (Phytosanitary Certificate) | หน่วยงานอารักขาพืชของเวียดนาม หลังการตรวจ | ก่อนหรือราวช่วงยกขึ้นเรือ | ขาดข้อความสำแดงเพิ่มเติมที่ประเทศผู้นำเข้ากำหนด |
| หนังสือรับรองถิ่นกำเนิดสินค้า (Certificate of Origin) | กระทรวงอุตสาหกรรมและการค้าของเวียดนาม ผ่านระบบ eCoSys | หลังยกขึ้นเรือ ต้องใช้ข้อมูลจาก B/L | ใช้แบบฟอร์มผิดสำหรับตลาดนั้น |
| ใบรับรองการรมยา (Fumigation Certificate) | บริษัทรมยาที่ได้รับอนุญาตในเวียดนาม | หลังการรมยา ก่อนยกขึ้นเรือ | วิธีรมยาที่ประเทศปลายทางไม่ยอมรับ |
| กรมธรรม์ประกันภัย (Insurance Policy) | บริษัทประกันภัย | ก่อนยกขึ้นเรือ เฉพาะ CIF | ความคุ้มครองต่ำกว่าที่สัญญากำหนด |
ผู้ออกเอกสารสองรายเปลี่ยนไปในปี 2025 ตั้งแต่วันที่ 5 พฤษภาคม 2025 สภาหอการค้าและอุตสาหกรรมเวียดนาม (VCCI) ไม่ออกหนังสือรับรองถิ่นกำเนิดสินค้าอีกต่อไป และกระทรวงอุตสาหกรรมและการค้าเป็นผู้ออกทุกแบบฟอร์ม ทั้งแบบได้รับสิทธิพิเศษและไม่ได้รับสิทธิพิเศษ ผ่านระบบ eCoSys ส่วนงานกักกันพืชปัจจุบันอยู่กับกรมการเพาะปลูกและอารักขาพืช สังกัดกระทรวงเกษตรและสิ่งแวดล้อม แบบฟอร์มรุ่นเก่าจึงอาจยังแสดงชื่อหน่วยงานที่ล้าสมัย
หนังสือรับรองถิ่นกำเนิดสินค้า แยกตามตลาด
C/O ช่วยให้ศุลกากรของคุณใช้อัตราอากรที่ต่ำกว่าตามความตกลงการค้า หากใช้แบบฟอร์มผิด สินค้าจะผ่านพิธีการด้วยอัตราทั่วไป หรือต้องรอจนกว่าคุณจะยื่นเอกสารที่ถูกต้อง บางตลาดมีความตกลงกับเวียดนามมากกว่าหนึ่งฉบับ จึงควรให้ตัวแทนออกของเทียบอัตราสำหรับพิกัด HS ของคุณ แล้วแจ้งแบบฟอร์มให้เราทราบก่อนออกเอกสาร
| ตลาดของคุณ | ความตกลง | หลักฐานถิ่นกำเนิด |
|---|---|---|
| สหภาพยุโรป | EVFTA | Form EUR.1 ส่วนคำรับรองถิ่นกำเนิดบนใบแจ้งหนี้ใช้ได้เฉพาะไม่เกิน EUR 6,000 ต่อการส่งหนึ่งครั้ง |
| สหราชอาณาจักร | UKVFTA | Form EUR.1 และใช้กฎ EUR 6,000 เดียวกันสำหรับคำรับรอง |
| จีน | ACFTA หรือ RCEP | Form E หรือ Form RCEP |
| เกาหลีใต้ | AKFTA, VKFTA หรือ RCEP | Form AK, Form VK หรือ Form RCEP |
| ญี่ปุ่น | AJCEP, VJEPA, CPTPP หรือ RCEP | Form AJ, Form VJ, หนังสือรับรอง CPTPP หรือ Form RCEP |
| แคนาดา เม็กซิโก ออสเตรเลีย และสมาชิก CPTPP อื่นๆ | CPTPP | หนังสือรับรอง CPTPP หรือการรับรองถิ่นกำเนิดด้วยตนเอง |
| อิสราเอล | VIFTA มีผลตั้งแต่ 17 พฤศจิกายน 2024 | หนังสือรับรองถิ่นกำเนิดสินค้าแบบ VIFTA |
| สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ | Vietnam-UAE CEPA มีผลตั้งแต่ 3 กุมภาพันธ์ 2026 | หนังสือรับรองถิ่นกำเนิดสินค้าแบบ CEPA |
| สหรัฐอเมริกา ซาอุดีอาระเบีย และประเทศอื่นที่ไม่มีความตกลง | ไม่มี | Form B แบบไม่ได้รับสิทธิพิเศษ หากศุลกากรหรือธนาคารของคุณขอ |
สินค้าเต็มตู้มีมูลค่าสูงกว่า EUR 6,000 มาก สำหรับ EU และสหราชอาณาจักรจึงควรคาดว่าจะได้ Form EUR.1 ที่กระทรวงเป็นผู้ออก ไม่ใช่ข้อความหนึ่งบรรทัดบนใบแจ้งหนี้ EUR.1 ภายใต้ EVFTA มีอายุ 12 เดือนนับจากวันออก แบบฟอร์มส่วนใหญ่ออกได้หลังเรือออกแล้ว โดยมีเครื่องหมายว่าออกภายหลังการส่งออก ดังนั้น C/O ที่ตกหล่นมักยังแก้ไขได้ แต่เอกสารที่มาช้าก็ยังอาจทำให้เสียค่าฝากเก็บสินค้าที่ท่าเรือของคุณ

ภาพประกอบ
ใบรับรองสุขอนามัยพืช
ใบรับรองสุขอนามัยพืชยืนยันว่าสินค้าผ่านการตรวจและเป็นไปตามกฎด้านสุขอนามัยพืชของประเทศผู้นำเข้า เวียดนามออกใบรับรองตามแบบใน ISPM 12 ซึ่งเป็นมาตรฐานสากล หลังจากเจ้าหน้าที่ตรวจล็อตสินค้าแล้ว บางประเทศกำหนดให้มีข้อความสำแดงเพิ่มเติม (additional declaration) ในใบรับรอง ซึ่งเป็นประโยคเกี่ยวกับศัตรูพืชที่ระบุชื่อหรือวิธีกำจัด และเจ้าหน้าที่เขียนได้เฉพาะข้อความที่ผู้ส่งออกร้องขอเท่านั้น หากประเทศของคุณมีข้อความดังกล่าว ให้ส่งมาพร้อมคำขอใบเสนอราคา ใบเสนอราคาของเราระบุใบรับรองสุขอนามัยพืชไว้ในชุดเอกสารมาตรฐาน และหน่วยงานอารักขาพืชของประเทศคุณเป็นผู้ตัดสินว่าสินค้าของคุณต้องใช้หรือไม่
การรมยา ใบรับรองสุขอนามัย และรายงานผลแล็บ
- ใบรับรองการรมยา: ข้าวบรรจุกระสอบและเครื่องเทศบางชนิดมักผ่านการรมยาก่อนยกขึ้นเรือเพื่อป้องกันแมลงในโรงเก็บ และบางประเทศปลายทางต้องการหลักฐาน บริษัทรมยาที่ได้รับอนุญาตเป็นผู้ออกใบรับรอง โดยระบุสารเคมี ปริมาณที่ใช้ และระยะเวลาการรม การรมยาพาเลทไม้เป็นอีกเรื่องหนึ่ง: พาเลทต้องมีเครื่องหมาย ISPM 15 ของการอบความร้อนหรือการรมยา คู่มือการบรรจุ อธิบายเรื่องพาเลทไว้
- ใบรับรองสุขอนามัย: บางประเทศผู้นำเข้าต้องการใบรับรองความปลอดภัยอาหารอย่างเป็นทางการจากรัฐบาลของประเทศผู้ส่งออก EU กำหนดการตรวจที่ชายแดนเข้มงวดขึ้น และสำหรับอาหารบางชนิดต้องมีใบรับรองอย่างเป็นทางการ ตาม Regulation (EU) 2019/1793 ในเดือนสิงหาคม 2026 สินค้าเวียดนามที่อยู่ภายใต้มาตรการนี้คือทุเรียน แก้วมังกร กระเจี๊ยบเขียว และพริก ซึ่งไม่มีรายการใดอยู่ในแคตตาล็อกของเรา ตลาดอื่นมีรายการของตนเอง จึงควรแจ้งตลาดของคุณเมื่อสอบถาม
- รายงานผลแล็บ: ใบรับรองผลการวิเคราะห์จากห้องปฏิบัติการที่ได้รับการรับรอง เช่น ความชื้น อะฟลาท็อกซิน ซัลโมเนลลา หรือซัลไฟต์ เป็นเอกสารทางการค้า ไม่ใช่เอกสารศุลกากร ผู้ซื้อจำนวนมากกำหนดให้เป็นเงื่อนไขในสัญญา ให้ระบุการทดสอบที่ต้องการและห้องปฏิบัติการที่ต้องการก่อนลงนามในสัญญา
สำหรับจีน ยังมีอีกขั้นตอนหนึ่งที่ไม่ใช่เอกสารการขนส่งเลย: ผู้ผลิตอาหารต้องขึ้นทะเบียนกับศุลกากรจีนก่อนที่สินค้าจะนำเข้าได้ Decree 280 ใช้แทน Decree 248 ฉบับเดิมตั้งแต่วันที่ 1 มิถุนายน 2026 หากคุณนำเข้าอาหารไปยังจีน ให้ขอให้เรายืนยันการขึ้นทะเบียนสำหรับสินค้าของคุณเมื่อขอใบเสนอราคา
สินค้าแต่ละชนิดมักต้องมีเอกสารใดเพิ่ม
| สินค้า | พิกัด HS | เอกสารที่ผู้ซื้อมักขอเพิ่มจากชุดหลัก | รายละเอียดเพิ่มเติม |
|---|---|---|---|
| เม็ดมะม่วงหิมพานต์ | 0801.32 | การตรวจคุณภาพและน้ำหนักโดยผู้ตรวจอิสระขณะยกขึ้นเรือ | คู่มือการสั่งซื้อ |
| พริกไทยดำ | 0904.11 | รายงานผลแล็บเรื่องสารตกค้างและซัลโมเนลลา บันทึกการอบไอน้ำ | กฎ EU สำหรับพริกไทย |
| กาแฟโรบัสต้า | 0901.11 | สำหรับ EU ข้อมูลพิกัดภูมิศาสตร์ของแปลงปลูกสำหรับ due diligence statement | คู่มือ EUDR |
| อบเชยคาสเซียเวียดนาม | 0906.19 | ใบรับรองการรมยาหากจำเป็น รายงานผลแล็บ | รูปแบบของอบเชยคาสเซีย |
| ข้าวหอมมะลิ | 1006.30 | ใบรับรองการรมยา ใบรับรองคุณภาพและน้ำหนัก | เกรดข้าว |
| มะม่วงอบแห้ง | 0804.50 / 2008.99 | รายงานผลแล็บรวมถึงซัลไฟต์ ใบรับรองสุขอนามัยหากจำเป็น | คู่มือมะม่วงอบแห้ง |
พิกัด HS บนใบแจ้งหนี้และ C/O ต้องเป็นพิกัดที่ศุลกากรของคุณใช้ สำหรับมะม่วงอบแห้ง พิกัดขึ้นอยู่กับสูตร จึงควรตกลงกับตัวแทนออกของก่อนจัดทำเอกสาร
อ่านร่างก่อนออกฉบับจริง
ขอเอกสารทุกฉบับเป็นร่างก่อน เมื่อพิมพ์ใบรับรองสุขอนามัยพืชหรือ C/O ฉบับจริงไปแล้ว การแก้ไขหมายถึงต้องยื่นคำขอใหม่
วางร่างเอกสารเทียบกันแล้วตรวจห้าเรื่อง:
- ผู้ขายรายเดียว: ผู้ขายในใบแจ้งหนี้ ผู้ส่งสินค้าใน B/L และผู้ส่งออกใน C/O ต้องเป็นบริษัทเดียวกัน คือบริษัทที่มีชื่ออยู่ในสัญญาของคุณ
- ผู้ซื้อรายเดียว: ผู้รับตราส่งและผู้รับแจ้งใน B/L ตรงกับที่ธนาคารหรือตัวแทนออกของของคุณขอ หากใช้เลตเตอร์ออฟเครดิต ให้คัดลอกถ้อยคำจากเครดิตมาให้ตรงทุกตัวอักษร
- ตัวเลขตรงกัน: ปริมาณ จำนวนกระสอบหรือกล่อง น้ำหนักสุทธิและน้ำหนักรวม ต้องตรงกันในใบแจ้งหนี้ ใบรายการบรรจุหีบห่อ B/L และ C/O
- คำบรรยายตรงกัน: คำบรรยายสินค้าและพิกัด HS เหมือนกันในทุกเอกสาร และตรงกับพิกัดอัตราที่ตัวแทนออกของของคุณใช้ขอสิทธิ
- แบบฟอร์มและถ้อยคำถูกต้อง: แบบฟอร์ม C/O เป็นแบบที่ตัวแทนออกของของคุณเลือก และข้อความสำแดงเพิ่มเติมในใบรับรองสุขอนามัยพืชตรงตามที่หน่วยงานของคุณกำหนดทุกคำ
หากใช้เลตเตอร์ออฟเครดิต การตรวจนี้ยิ่งสำคัญ ภายใต้ UCP 600 ธนาคารตรวจเอกสารเพียงจากที่ปรากฏบนหน้าเอกสาร และข้อมูลในเอกสารฉบับหนึ่งต้องไม่ขัดแย้งกับฉบับอื่นหรือกับเครดิต ความขัดแย้งหมายถึงค่าธรรมเนียมเอกสารไม่ถูกต้อง (discrepancy fee) และการชำระเงินที่ล่าช้า หรือการปฏิเสธเอกสาร
B/L ฉบับจริงซึ่งมักออกเป็นชุดละสามฉบับ ต้องเวนคืนที่ปลายทางเพื่อรับสินค้า ขณะที่ telex release หรือ sea waybill ช่วยให้ปล่อยสินค้าได้โดยไม่ต้องใช้ฉบับจริง ควรตกลงไว้ในสัญญาว่าจะใช้แบบใด ความสัมพันธ์ระหว่างการชำระยอดคงเหลือกับเอกสารฉบับจริงอธิบายไว้ในคู่มือการสั่งซื้อ และฝ่ายใดเป็นผู้จองค่าระวางและประกันภัยภายใต้ Incoterm แต่ละแบบ อธิบายไว้ในคู่มือ FOB, CFR และ CIF
คำถามที่พบบ่อย
ส่งสินค้าจากเวียดนามไป EU ต้องใช้หนังสือรับรองถิ่นกำเนิดแบบใด?
สำหรับสินค้าเต็มตู้ ใช้ Form EUR.1 ภายใต้ความตกลงการค้าเสรี EU-Vietnam (EVFTA) ที่กระทรวงอุตสาหกรรมและการค้าของเวียดนามเป็นผู้ออก คำรับรองถิ่นกำเนิดโดยผู้ส่งออกใช้ได้เฉพาะการส่งที่มีมูลค่าไม่เกิน EUR 6,000
ปัจจุบันใครเป็นผู้ออกหนังสือรับรองถิ่นกำเนิดสินค้าในเวียดนาม?
กระทรวงอุตสาหกรรมและการค้า ผ่านกรมการค้าต่างประเทศและสำนักงานภูมิภาค บนระบบ eCoSys ตั้งแต่วันที่ 5 พฤษภาคม 2025 สภาหอการค้าและอุตสาหกรรมเวียดนามไม่ออกหนังสือรับรองถิ่นกำเนิดสินค้าใดๆ อีกต่อไป
ออกหนังสือรับรองถิ่นกำเนิดหลังเรือออกแล้วได้หรือไม่?
โดยทั่วไปได้ แบบฟอร์มส่วนใหญ่ออกได้หลังการส่งออกและมีเครื่องหมายระบุไว้ แต่ยังเสียเวลาอยู่ดี จึงควรระบุแบบฟอร์มที่ต้องการไว้ในคำขอใบเสนอราคา
สินค้าทุกล็อตจากเวียดนามต้องมีใบรับรองสุขอนามัยพืชหรือไม่?
ขึ้นอยู่กับสินค้าและประเทศผู้นำเข้า ใบเสนอราคาของเรารวมใบรับรองนี้ไว้ในชุดเอกสารมาตรฐาน และหน่วยงานอารักขาพืชของประเทศคุณเป็นผู้ตัดสินว่าต้องใช้หรือไม่ และต้องสำแดงข้อความใด
ขอเอกสารสำหรับอิสราเอลหรือ UAE ภายใต้ความตกลงการค้าฉบับใหม่ได้หรือไม่?
ได้ ความตกลงระหว่างเวียดนามกับอิสราเอล (ตั้งแต่ 17 พฤศจิกายน 2024) และกับ UAE (ตั้งแต่ 3 กุมภาพันธ์ 2026) มีผลบังคับแล้ว แจ้งตลาดของคุณในคำขอใบเสนอราคา แล้วเราจะยืนยันหนังสือรับรองถิ่นกำเนิดสินค้าและเอกสารอื่นๆ สำหรับการส่งสินค้าของคุณ
แหล่งข้อมูล
- LuatVietnam, Decision 1103/QĐ-BCT: กระทรวงอุตสาหกรรมและการค้ารับคืนอำนาจออก C/O และการขึ้นทะเบียน REX จาก VCCI ตั้งแต่ 21 เมษายน 2025 (VCCI หยุดออกเอกสารวันที่ 5 พฤษภาคม 2025)
- Bao Phap Luat, ตั้งแต่ 5 พฤษภาคม กระทรวงอุตสาหกรรมและการค้าออก C/O แบบไม่ได้รับสิทธิพิเศษและหมายเลข REX แทน VCCI
- WTO Center (VCCI), การรับรองถิ่นกำเนิดภายใต้ EVFTA: EUR.1 สำหรับมูลค่าเกิน EUR 6,000 และผู้ส่งออกรายใดก็รับรองตนเองได้ไม่เกิน EUR 6,000
- Customs News (แนวทางของกระทรวงอุตสาหกรรมและการค้า), การรับรองถิ่นกำเนิดภายใต้ EVFTA และ UKVFTA อายุ 12 เดือน
- ประกาศกระทรวงอุตสาหกรรมและการค้า 1089/TB-XNK (2023) การออก Form E, AJ, VJ, RCEP, CPTPP และแบบอื่นๆ ทางอิเล็กทรอนิกส์บน eCoSys
- Vantage Logistics, การเลือกแบบฟอร์ม C/O ที่เหมาะสม แบบฟอร์มระดับภูมิภาคและทวิภาคีสำหรับเกาหลีและญี่ปุ่น
- MoIT Go Global, VIFTA มีผลบังคับตั้งแต่ 17 พฤศจิกายน 2024
- WAM (Emirates News Agency), UAE-Vietnam CEPA มีผลบังคับใช้
- LuatVietnam, Decision 58/QĐ-BNNMT (2025) ว่าด้วยกรมการเพาะปลูกและอารักขาพืช
- International Plant Protection Convention, ISPM 12 Phytosanitary certificates
- International Plant Protection Convention, ISPM 15 Regulation of wood packaging material in international trade
- Vietnam News (Bizhub), Exporters urged to adapt as EU tightens food safety rules, 15 สิงหาคม 2026 (สินค้าเวียดนามที่อยู่ภายใต้การตรวจเข้มของ EU)
- Singapore Food Agency, Trade circular เรื่อง GACC Decree No. 280 ของจีน มีผล 1 มิถุนายน 2026
- ICC Banking Commission, Technical Advisory Briefing No. 12, Read in context (UCP 600 sub-article 14(d) ข้อมูลต้องไม่ขัดแย้งกัน), 13 พฤศจิกายน 2024



